Noaberboer en voorzitter Arie was op gesprek bij KappeNow van RTVsternet.nl. Hij verteld over de historie, over hoe we samenwerken en nog veel meer!
Transcript van de video
Welkom bij KappeNow. Mijn naam is Jolanda Bouwmeesters en tegenover mij aan tafel zit Arie Fokkink. Arie, welkom.
Dankjewel.
Jij doet van alles en nog meer, maar je bent vandaag bij ons in ieder geval aangeschoven om het te hebben over Noaberboeren. Zeg ik dat goed?
Je doet het heel goed voor iemand die eigenlijk niet uit Twente komt.
Ik doe mijn best.
Arie, wat is dat nou precies? Dat Noaberboeren?
Nou, we zijn een coöperatie en met 150 leden verbouwen we samen groenten. Fruit hebben we inmiddels ook, een boomgaard is geplant. En wat we hebben is 3 hectare land. En we hebben twee deskundige boeren die we op ZZP basis inhuren.
Want er moeten wel een beetje kundige mensen zijn inderdaad, hè? Die weten hoe het een beetje allemaal werkt, dat je op tijd die zaadjes in de grond stopt en niet te vroeg en niet te laat.
Nou, dat is belangrijk. Maar het is ook dat je gewoon terug moet rekenen van, nou, als je iedere week zeg maar een stuk of 10 soorten groenten wilt, dan moet je ook terugrekenen wanneer moet ik dat dan inderdaad in de grond stoppen. En ja, dat hangt natuurlijk af van weersomstandigheden wanneer het dan precies oogstbaar is. Maar dat is een hele puzzel. En gelukkig hebben we daar boeren voor, want die puzzel kan ik zelf niet leggen.
Nee, dat is inderdaad best ingewikkeld. Noaberboeren is eigenlijk, het is ooit ontstaan volgens mij, als ik het zo las, met Herenboeren?
Ja, Herenboeren is een initiatief wat in Boxtel ontstaan is. Een coöperatieve boerderij. Ik ben daar in 2017 geweest. Het sprak me ontzettend aan. Dus een coöperatie met iets van 400, 500 leden. Iets groter dan wat we hier hebben.
Behoorlijk groot. Ja. En nou, wat ik mooi vond, want je ziet gewoon dat op het platteland heel veel verandert. Dat 60% van de boeren geen opvolging heeft.
Klopt.
En dat er ontzettend veel gaat veranderen. En dat je denkt van: Nou, dit is een initiatief wat gewoon economisch gedragen ook kan worden.
En wat bedoel je daar precies mee met economisch?
Dat je zorgt dat de boer die voor je werkt een eerlijk inkomen krijgt. En dat je de machines in kunt huren en dat het dus zonder subsidies te exploiteren is. En dat lukt.
Maar op een gegeven moment als je mee wilde doen volgens mij met die Herenboeren, moest je heel veel grond hebben, hè?
Nou, Herenboeren is in Boxtel begonnen. En toen ze een paar jaar bezig waren dachten ze van: “Goh, dit product is exploiteerbaar.” Dus op een gegeven moment werd ik gebeld, want ik was daar ooit geweest, van: “We hebben in Twente heel veel belangstelling, maar eigenlijk nog geen initiatiefgroep.” Het was net coronatijd, dus het was verbazingwekkend hoeveel tijd mensen hadden. We hebben de initiatiefgroep het eerste half jaar alleen maar virtueel gezien, dus online.Maar dat was Twente breed en op een gegeven moment dan komen locaties in beeld. En ja, als je in De Lutte woont ga je niet in Haaksbergen groenten halen. Dus dan ga je toch lokaal kijken wat er kan. Eén van de locaties was hier. Ik woon zelf in Enschede, dus de Usseler Es was een andere locatie.
Oké. En hier bedoel je het Lankheet, hè?
Dat bedoel ik. Ja. Ja, ja. Dus uiteindelijk is het het Lankheet geworden, maar dan met minder hectaren, hè? Want zoveel hectaren aan elkaar vinden…
En dan zoveel mensen moeten hebben die daar gebruik van maken. Dan krijg je een te groot gebied, denk ik, hè?
Nou ja, De Usseler Es is ook doorgegaan, dus op een gegeven moment moest ik kiezen. Haaksbergen vind ik leuker omdat het gewoon kleinschaliger is. En het past inderdaad niet in het Herenboeren-concept wat uitgaat van 20 hectare.
Ja, dat is enorm.
Waar meer dan 10 hectare ook is voor het verbouwen van voer voor het vee. Dus wij dachten van nou, als we met groenten beginnen en we gaan niet een Herenboeren-concept volgen en ook niet de afdracht van 75.000 doen, dan kunnen we met veel minder mensen beginnen. En op de schaal die past bij een dorp als Haaksbergen en omliggende gemeentes.
Ja. En hoe is die start verlopen hier, bijvoorbeeld als je kijkt naar het ledental?
Nou ja, dat is natuurlijk gewoon heel spannend hè. Dus op een gegeven moment wilde Het Lankheet heel graag. En toen was het nog een idee van: Het wordt Herenboeren. Toen hadden ze ook het idee van als er grond vrijkomt, want Het Lankheet heeft vooral natuurgrond, iets van 600 hectare, en iets van 80 hectare landbouwgrond. Dus er kwam 20 vrij. Zou je zeggen van: Kun je een herenboerderij starten? En ze hadden ook een boer, Gert Jan Stokkers, die ook daar op het erf woont wat vrij kwam. Die moest dan de boer worden.
Oké. Dat was de voorwaarde.
Maar als je dus een beetje ging puzzelen dan, ja, dan ontbrak gewoon iemand die echt verstand had van de teelt. Gert Jan is biologisch boer, maar vooral ook ja, vanuit de veehouderij. En dan wil het toeval dat mijn broer in Velsenbroek woonde en dacht van: Het benauwt mij hier een beetje, want dit is een beetje in de Phoenixwijk. Dus al langer aan het kijken was om weer terug te gaan. Want wij zijn in Haaksbergen opgegroeid. Toen had hij Gert Jan gesproken en dachten ze van: wij kunnen samen wel wat.
Toen vielen de puzzelstukjes voor hem samen. Toen dacht…
Alleen voor hem? Niet alleen voor hem. Op meerdere plekken.
Ja, precies. Ook zeker voor ons.
Dus toen is dat ontstaan, dus je had de boeren, je had de grond, en dan moet je nog mensen hebben die geïnteresseerd zijn. En wat heel goed werkt over het algemeen, is dat je mensen meeneemt naar de grond van: Hier komt het. Ook al staat er nog niks.
Was er gelijk veel animo?
Nee, maar even dit stukje, want er zat nog een boer op, een pachter op die dat eigenlijk niet wilde. Dus je kon niet naar die locatie toe. En we mochten hem ook nog niet precies noemen, want dat moest nog echt afgewikkeld worden. Dus we hielden een verhaal van: Er is op het Lankheet, een locatie. En daar kunnen we dingen doen en zo ziet het er globaal uit. Zoveel hectaren. Deze boeren zijn er. En ja, we kunnen het puzzeltje maken en we zouden in het voorjaar kunnen beginnen. We hebben dus voorlichtingsbijeenkomsten gehad in de Veldwerkschuur op de Lankheetweg, op het Lankheet. Geweldige locatie, dus dat helpt. Ze hingen er altijd met de benen uit, zoals we dat hier in Twente zeggen. Dus veel animo.
Dus het was heel veel animo. Die eerste 85 waarvan we gezegd hadden van: Als we die hebben, gaan we beginnen. Dat lukte wel, of makkelijk? We hebben echt wel moeite gedaan, maar het is gelukt, ja. Toen hebben we gezegd: “We gaan los.”
En wat is dan de taak van die mensen? Die 85 mensen die je dan hebt, die eten daarvan, maar die moeten ook meewerken?
Nou ja, uiteindelijk ben je een coöperatie. En alles wat je als leden doet, daar hoef je de boer niet voor in te huren. En het is wel economisch haalbaar, maar wel omdat we bijna alles tweedehands kopen en omdat we als leden ook naar vermogen en naar interesse de handen uit de mouwen steken.
Dat is dan wel belangrijk inderdaad.
Dat is belangrijk. Dus net als de boeren vroeger in een coöperatie elkaar nodig hadden om te oogsten, om te zaaien en dat soort dingen.
Hebben de Noaberboeren dat ook. En waar komen die mensen zo’n beetje vandaan? Komen die allemaal uit Haaksbergen of is dat wat breder?
Ik ben zelf de uitzondering natuurlijk al, maar ja, de meeste mensen komen uit Haaksbergen. Er zijn wel een aantal mensen uit Rekken, uit Eibergen en Neede. En dan nog wat dwaalgasten uit Hengelo, Enschede.
En die zijn allemaal wel geïnteresseerd in, want het is gezond voedsel wat jullie verbouwen, hè?
Ja, het is niet bespoten. Het is zonder kunstmest en zonder bestrijdingsmiddelen. We hebben geen biologisch keurmerk, want dat is een bureaucratie. En als je het uitgeeft aan je eigen leden, dan heb je dat keurmerk niet nodig. Nee, die weten dat.
Los daarvan is er al genoeg bureaucratie in het Noaberboeren-bestaan. Dus als je enigszins bureaucratie kan vermijden, dan zou je het niet laten.
Nee, precies. Dat is niet de reden waarom we Noaberboeren hebben opgericht, dat we dachten van: goh, we gaan eens lekker papier formulier invullen. Nee.
En nu inmiddels zijn jullie dus drie jaar al aan de gang met elkaar?
Ja. Tweeënhalf jaar, derde oogstseizoen / groeiseizoen.
En loopt het allemaal lekker? Gaat het goed?
Ja, het loopt fantastisch. Als je ziet van je hebt nou 150 mensen bij elkaar en die hebben met elkaar een doel. En twee, drie jaar geleden kenden ze elkaar niet.
Nee. Dus het is ook een sociaal gebeuren.
Het is zeker een sociaal gebeuren. En dat, dat is ook één van de hele mooie dingen. Dus als je een moestuin hebt en het is een droge periode, dan sta je iedere avond zelf te gieten.
Ja, klopt. En nu kun je het met elkaar…
En nu kun je het met elkaar doen. Kun je taken verdelen.
Zijn er nog plekjes voor mensen die dat eventueel ook willen?
Er is nog steeds ruimte. We doen altijd wel een beetje dat we ruim verbouwen. Dat niet de eerstvolgende op de wachtlijst terechtkomt, zeg maar. Dus er is zeker ruimte. Ik kan het je aanraden!
Stel dat mensen, ik heb zelf een heerlijke moestuin, maar stel dat mensen denken van: Nou, dat lijkt me wel wat. Waar kunnen ze meer informatie vinden?
Nou, we hebben een website, dat is noaberboeren.nl. We zijn ook wel te vinden op Facebook, op Instagram, op LinkedIn. En we hebben ook een e-mailadres natuurlijk: info@noaberboeren.nl. Daar kun je je dan melden en dan kun je alle informatie die je wilt hebben opvragen, maar ook kun je kijken wat er op dat moment voor leuke activiteiten zijn.
Wat belangrijk is, is dat we iedere zaterdag een rondleiding hebben om 11 uur ’s ochtends. En dan kun je kennismaken. Je kunt ook denken van: Goh, is het wat, is het niet wat? Je kunt beginnen met een proefabonnement wat vier weken duurt.
Oké.
Om even gevoel te krijgen. Ja. En ja, zo zijn er meer dingen.
Zo gaat het, ja.
We hebben nu redelijk veel mensen op het erf die echt zeggen van: “Wat een fantastische plek”. Want het is echt heel mooi.
Ja. Dank je. Het is een prachtige plek om dat te doen natuurlijk.
En dus activiteiten organiseren met anderen uit Haaksbergen waarvan we denken die passen bij het imago van Noaberboeren. Dat doen we. Dus in de week van de amateurkunst hebben we nou, ja, op het moment dat ik dit nu zeg is het nog in wording, gaan de Plaggenmeijers, de volksgroep uit Rekken, die gaan optreden. En als de luisteraars dit horen, dan is het al geweest. En hopelijk een groot succes!
Er komen nog tal van leuke evenementen aan, maar kijk daarvoor bij jullie op de website. Arie, ik wil je ontzettend bedanken dat je dit hebt verteld. Ik ben er helemaal enthousiast van. En kom graag nog een keer terug om er meer over te vertellen.
Dat gaan we zeker doen, want er gebeurt genoeg! Dit is een mooi begin, vind ik.
Mooi, mee eens. Zo zie ik het ook. Dankjewel!
Super. Heel graag gedaan.